„To tylko wózek, nie przesadzaj” — powiedziała siostra. Nie wiedziała, dlaczego przez osiem lat nie umiałam go oddać
— Albo dasz Marcie ten wózek, albo powiedz wprost, że masz gdzieś własną rodzinę.
Teresa stała w moim przedpokoju z wyciągniętą ręką. Chciała klucza do piwnicy. Nawet nie zdjęła butów, choć na podeszwach miała błoto, które właśnie rozmazywała po świeżo umytej podłodze.
— Nie będziesz mi grzebać w rzeczach — powiedziałam.
— W rzeczach? Tam jest wózek, nie urna.
Z kuchni wyszedł mój dziewięcioletni Kuba. Trzymał niedojedzoną kanapkę.
— Mamo, czemu ciocia tak krzyczy?
Teresa wreszcie opuściła rękę.
Wiedziałam, że Marta potrzebuje pomocy. Była w siódmym miesiącu ciąży. Ojciec dziecka wyprowadził się, kiedy usłyszał o terminie porodu. Obiecywał przelewy, ale od dwóch miesięcy nie przysłał ani złotówki. Siostrzenica pracowała w piekarni, teraz była na zwolnieniu i liczyła, czy wystarczy jej na czynsz.
Nie miałam do niej żalu. Przyniosłam jej ubranka po Kubie, kupiłam pieluchy na promocji. Sama zaproponowałam, że pojadę z nią do przychodni.
Ale o wózek nie zapytała mnie ona. Teresa oznajmiła przy niedzielnym obiedzie, że „sprawa załatwiona, ciotka odda”.
Poczułam się tak, jakby ktoś otworzył moją szafę i zaczął rozdawać ubrania.
— Muszę się zastanowić — powiedziałam wtedy.
Przy stole zrobiło się cicho. Mama odłożyła widelec.
— Nad czym? Przecież więcej dzieci już chyba nie planujesz.
Miałam czterdzieści dwa lata. Nikt mnie wcześniej o plany nie pytał.
Ten wózek kupiłam używany za sześćset złotych. Przez trzy miesiące odkładałam po trochu z wypłaty kasjerki. Kiedy brakowało mi ostatniej stówki, sprzedałam kolczyki od babci.
Ojciec Kuby odszedł jeszcze przed porodem. Zostałam z kredytem za pralkę, wilgocią przy oknie i przekonaniem, że wszyscy widzą, jak bardzo sobie nie radzę.
Pamiętałam, jak wnosiłam ten wózek na trzecie piętro. Najpierw Kuba w nosidełku, potem stelaż, potem zakupy. Czasem siadałam na schodach i płakałam tak cicho, żeby sąsiedzi nie słyszeli.
Teresa mówiła wtedy, że każdy ma swoje problemy.
Może dlatego teraz tak mnie bolało jej „rodzina powinna pomagać”.
Po awanturze w przedpokoju przestała odbierać moje telefony. Mama dzwoniła za to codziennie.
— Nie poznaję cię. Kiedyś byłaś dobra.
To zdanie siedziało mi w głowie nawet przy kasie, kiedy klient pytał, dlaczego nabiłam bułkę dwa razy. Ręce mi się trzęsły. W domu sprawdzałam rodzinny czat. Zdjęcia obiadu u mamy, kawa u Teresy. Nikt mnie nie zapraszał.
No głupio mi było, że tak przeżywam jakiś przedmiot. Tylko że kiedy zamykałam oczy, widziałam małego Kubę pod granatową budką i własne dłonie, czerwone od zimna.
W sobotę zeszłam do piwnicy. Zdjęłam pokrowiec. W koszu znalazłam plastikową koparkę i paragon z apteki. Syrop, sól fizjologiczna, trzydzieści osiem złotych. Pamiętałam tamten tydzień. Do wypłaty zostało pięć dni, a ja jadłam makaron z masłem.
Usiadłam na skrzynce po jabłkach.
Wtedy zadzwoniła Marta.
— Ciociu, ja niczego nie kazałam mamie załatwiać — powiedziała od razu. — Mogę pożyczyć od sąsiadki spacerówkę, tylko dopiero później. Na początek coś wymyślę.
Słyszałam, że płacze, chociaż próbowała mówić normalnie.
— Dlaczego sama nie zapytałaś?
— Bo ty mi już tyle dałaś. I wstyd mi znowu prosić.
Patrzyłam na przetartą rączkę wózka. Nagle zobaczyłam nie Teresę z wyciągniętą dłonią, tylko Martę, która za kilka tygodni będzie wracała sama ze szpitala.
— Przyjedź jutro. Bez mamy — powiedziałam.
Wieczorem myliśmy wózek z Kubą. On szorował koła starą szczoteczką, ja prałam tapicerkę.
— Ty mnie w nim woziłaś wszędzie? — zapytał.
— Wszędzie. Nawet na rozmowę o pracę.
— To zróbmy mu zdjęcie.
Zrobiliśmy. Potem Kuba wyjął z kosza koparkę i postawił ją na swojej półce.
Marta przyjechała z drożdżówkami. Kiedy zobaczyła gotowy wózek, zakryła usta dłonią.
— Oddaję ci go — powiedziałam. — Ale musisz wiedzieć, że nie był dla mnie śmieciem z piwnicy.
Przytuliła mnie niezgrabnie, bokiem, przez duży brzuch. Dopiero wtedy się rozpłakałam.
Chciałam jej pomóc. Chciałam też znów móc usiąść z rodziną przy stole, choć wiedziałam, że sam wózek nie naprawi tego, co usłyszałam.
Teresa napisała później: „No i po co był ten cały cyrk?”.
Odpisałam, że pomogłam Marcie, ale następnym razem ma najpierw zapytać. Do mamy zadzwoniłam sama. Powiedziałam, jak zabolały mnie jej słowa. Nie przeprosiła od razu. Przynajmniej tym razem nie zmieniłam tematu.
W piwnicy zrobiło się luźniej. We mnie jeszcze nie całkiem.
Czy można oddać coś z miłości i jednocześnie żałować, że nie pozwolono nam zrobić tego po swojemu?