Przez sześć lat dokładałam synowi do kredytu. Kiedy powiedział, że na Wigilię nie ma dla mnie miejsca, odwołałam przelew

— Mamo, tylko nie przywoź tych uszek. W tym roku Wigilię robimy z Kasią i jej rodziną.

Przytrzymałam telefon ramieniem. Na blacie leżało sto dwanaście uszek, policzyłam je, bo zawsze robiłam po równo z grzybami i z kapustą. Paweł od dziecka wyjadał tylko te pierwsze.

— To o której mam przyjść?

Po drugiej stronie stuknęła łyżeczka o kubek.

— No właśnie nie przychodź. Chcemy spędzić ten wieczór tylko z jej rodziną. W drugi dzień świąt możemy do ciebie wpaść.

Jeszcze w listopadzie, kiedy pytałam o Wigilię, rzucił: „U nas, mamo, a gdzie?”. Chciałam mu to przypomnieć, ale wyszło mi tylko „dobra”. Po rozmowie spakowałam uszka do pudełek po margarynie. Na jednym napisałam „Paweł”, z przyzwyczajenia. Starłam napis mokrą szmatką.

Zaczęło się sześć lat wcześniej, kiedy kupił dwupokojowe mieszkanie w Radomiu. Miałam mu dorzucać przez pół roku, dopóki nie skończy płacić za remont. Potem w warsztacie obcięli mu premię. Potem wzrosła rata. Z pięciuset złotych zrobiło się dziewięćset, a ja już nawet nie czekałam, aż poprosi. Ustawiłam stałe zlecenie na dziesiąty dzień miesiąca.

Mam pięćdziesiąt osiem lat i pracuję w piekarni. Jak brakowało, brałam soboty. Jesienią dentystka rozpisała mi leczenie na kartce. Złożyłam ją na cztery i schowałam do portfela. Pawłowi powiedziałam wtedy, że nie mogę gryźć z lewej strony. Przyniósł mi następnego dnia zupę krem w słoiku. Pamiętam to, bo łatwiej byłoby mi opowiedzieć tę historię, gdyby nigdy nie zrobił dla mnie nic dobrego.

Odwołałam zlecenie jeszcze tego wieczoru. Napisałam mu, że od stycznia nie będę już dopłacać do mieszkania. Chcę wreszcie odłożyć coś na emeryturę i zrobić zęby, zanim zostanie mi do gryzienia tylko przód. To ostatnie zdanie skasowałam. Wysłałam pierwsze dwa.

Przyjechał następnego dnia. Nawet kurtki nie zdjął.

— W budżecie mam te dziewięćset. Mogłaś powiedzieć wcześniej.

— Mogłam. A ty mogłeś mnie zapytać, czy w ogóle mam z czego dawać.

— Przecież zawsze mówiłaś, że sobie poradzisz.

I tu miał rację. Mówiłam tak nawet wtedy, kiedy zapłaciłam rachunek za prąd po terminie. Tylko że on z mojego „poradzę sobie” zrobił sobie dodatkową pensję. A ja przez długi czas byłam dumna, że jestem mu potrzebna.

— Czyli jak cię zaproszę, to przelew wróci? — zapytał.

Zrobiło mi się gorąco ze wstydu, bo przez sekundę naprawdę chciałam usłyszeć to zaproszenie. Nie takie z litości. Tamto, listopadowe, rzucone od niechcenia: „A gdzie?”.

— Nie wróci — powiedziałam.

Moja siostra Halina zadzwoniła w Wigilię rano. Paweł zdążył jej opowiedzieć, że w ostatniej chwili zostawiłam go z ratą. Powiedziała, że to wyrachowane, tak go urządzić akurat przed świętami. Spytałam, czy wie, ile mu przelewałam. Nie wiedziała. Po chwili przyznała, że myślała o stu, może dwustu złotych. Wieczorem przyniosła mi kawałek makowca. Nie przeprosiła, ja też nie zaczynałam. Zjadłyśmy po kawałku na stojąco w kuchni, bo miała zaraz wracać do wnuków.

W styczniu Paweł jeszcze raz poprosił o pieniądze, tym razem o połowę. Odmówiłam. Potem przez trzy tygodnie nie odbierał ode mnie telefonu. W końcu sam zadzwonił. Powiedział, że sprzedał motocykl, którym i tak jeździł od maja do września. Z Kasią rozpisali wydatki. Dotąd dzielili się zakupami, ale wszystkie opłaty za mieszkanie brał na siebie, bo uważał, że skoro jest jego, to głupio prosić ją o więcej. Ustalili, że będzie dokładać się do czynszu i rachunków, nie do kredytu.

— Wiesz, co mi powiedziała? Że myślała, że te pieniądze od ciebie to spłata jakiejś pożyczki. Tak jej kiedyś powiedziałem, żeby nie było głupio.

Zamilkł. Słyszałam, jak odkręca kran, chociaż nic chyba nie mył.

— Głupio mi teraz, mamo.

W niedzielę przyszedł na obiad. Nie gadaliśmy od razu o wszystkim. Najpierw starł marchewkę, za grubo, jak zwykle. Dopiero przy herbacie powiedziałam, że nie potrzebuję być na każdej Wigilii, ale jeśli zmienia plany, ma mi o tym powiedzieć w porę. On poprosił, żebym nie mówiła „jakoś dam radę”, kiedy chcę powiedzieć „nie”. I ustaliliśmy, że do przelewów nie wracamy, nawet gdy któreś z nas się obrazi.

Pierwsze odłożone dziewięćset złotych wydałam u dentystki. Pawłowi nie wysłałam zdjęcia rachunku, chociaż przez chwilę mnie kusiło. Zadzwoniłam do niego wieczorem i zapytałam, czy chce pożyczyć moją wiertarkę, bo przypomniało mi się, że od jesieni trzyma półkę pod ścianą.

Czasem myślę, że gdyby Paweł zaprosił mnie wtedy na Wigilię, przelewałabym mu pieniądze do dziś. I to mnie uwiera bardziej niż tamto jedno puste krzesło w kuchni.